Bazı yıllarda öyle koşular vardı ki, o gün potayı önde geçmek için yarışan safkanlar geleceğin şampiyon aygırları oldular.
 
1980 yılı İngiltere erkek tay deneme koşusu, kazananı ve kaybedeniyle yarışçılık tarihinin unutulmazları arasına girdi. Yunan asıllı Fransız yetiştirici Stavros Niarchos, Amerika’daki yearling satışlarından 1. 300. 000 Usd'ye aldığı tayına NUREYEV ismini koyar. Bu yetenekli tayın gözü, Fransa’da kazandığı açık koşulardan sonra artık İngiltere’dedir ve ilk hedefi erkek tay deneme koşusu olacaktır. En büyük rakibi ise Khalid Abdullah’ın renklerini taşıyan KNOWN FACT’tir. Bahislerden NUREYEV favori çıkar. Dört dakika gecikmeyle başlayan yarıştan Fransız jokeyi Phillippe Paquet’le KNOWN FACT ’in boyun farkıyla önünde potayı geçer. POSSE üçüncü, NIGHT ALERT dördüncü olur. Ancak yarışta kazanana protesto vardır. Hakemlerin incelemesi sonucu NUREYEV’in KNOWN FACT’e faul yaptığı ortaya çıkar ve 1809 yılından beri yapılan bu koşuda ilk defa sonuç değiştirilmiştir, dahası altmış yıldan beri hiçbir İngiliz klasik koşusunda kazanan diskalifiye edilmemiştir. NUREYEV tabela dışı kalır, sahibinin gözünde kazanmış sayılır. Bir sonraki hedefi İngiliz Derby’sidir, ancak aldığı virüs sonucu hastalığa yakalanınca yarış hayatı biter. O gün için rakip olan KNOWN FACT ve NUREYEV hara yaşamlarında başarıdan başarıya koşar ve unutulmaz aygırlar arasına girerler. Özellikle NUREYEV ‘in oğulları hatta torunları aygırlık kariyerlerini günümüzde başarıyla yürütmektedirler.
 
1984 yılında Avrupa pistleri öyle yarışlara sahne oldu ki, değil kazananlar tabelaya girenler bile bugün için efsane birer isim. Coolmore sahip olduğu iki NORTHERN DANCER oğlu SADLERS WELLS ve EL GRAN SENOR’la İrlanda ve İngiltere pistlerini adeta esir alır. İrlanda erkek tay deneme koşusunu SADLERS WELLS, PROCIDA ve bir başka NORTHERN DANCER tayı SECRETO’nun önünden kazanırken EL GRAN SENOR’da İngiltere erkek tay denemeyi rahat kazanır. Tabelanın diğer sıralarını bakalım kimler almış: Sonradan başarılı aygır olacak olan CHIEF SINGER ikinci. Onun altı boy gerisindeki isim meşhur kısrak babası LEAR FAN üçüncü olur. BIN AJWAAD’ın babası RAINBOW QUEST ise dokuz boy geride yarışı dördüncü tamamlar. Coolmore’un kurucularından ve aynı zamanda antrenörü olan VINCENT O’BREIN yaklaşmakta olan derbylerin farkındadır. Haklı olarak hiç geçilmeyen ve İngiltere erkek tay deneme koşusu galibi EL GRAN SENOR’u İngiltere Derby’sine koşacaktır. Ancak önünde Fransa Derby’si vardır, O’brein SADLERS WELLS ‘i bu koşuya kaydeder. Fransa 1984 yılının 3 Haziran günü, derbyden başka bir spor olayına daha ev sahipliği yapar; FRANSA AÇIK TENİS TURNUVASI. Ivan Lendl efsane isim Mc Enroe’yi yenerken aynı gün yumuşak pistte koşulan Derby’de DARSHAAN, SADLERS WELLS’ in bir buçuk boyla önünde birinci olur. RAINBOW QUEST ise üçüncü kalır. Gelin bu yarışın tabelasında ilk üçü alan isimlerin hara kariyerlerine kısaca bir göz atalım.
 
DARSHAAN; Fransa, İrlanda, İngiltere’de lider kısrak babası 97 adet açık koşu kazanan yavrusu ile lider aygır.
SADLERS WELLS; 306 adet açık koşu kazanan yavrusu ile lider aygır.
RAINBOW QUEST; 110 açık koşu kazanan yavrusu ve 2 kere lider kısrak babası.
 
Bu arada, SADLERS WELLS oğullarının DARSHAAN kızlarından olan yavrularını incelemenizi isterim. Yine bu üç aygırın yavrularının birbirleriyle yapılan kombinasyonlarından 517 adet açık koşu kazanan yavru elde edilmiştir. Sırada İngiltere Derby’si vardır, yarışın favorisi EL GRAN SENOR’dur. Rakibi ise diğer bir NORTHERN DANCER oğlu SECRETO sahibi ise Venezuela’lı at sahibi MR LUIGI MIGLIETTI’dir. Bu yarış esasında birçok enteresan olaya gebedir. El GRAN SENOR ve SECRETO, ikisi de aynı harada hatta aynı padokta büyümüşlerdi. İkisinin de pedigrisini hazırlayan haranın menajeri JOE THOMAS’tır. Bu adamın NORTHERN DANCER’in pedigrisini hazırlayan adam olduğunu unutmayalım. Onun gazeteci olan kızının anlattıklarından yola çıkarak size biraz bilgi aktarayım. İyice yaşlanan bu adam Kanada’daki harasında yatağından kalkamayacak kadar hastadır artık. İki NORTHERN DANCER tayının derby koşabilecek olması onu sevindiriyordur ancak onun kalbinde EL GRAN SENOR’un kazanması yatıyordur. Ona göre bu at ilerinin başarılı aygırı olacaktır. Bu derby sadece iki kardeşin değil aynı zamanda baba ve oğlunun hesaplaşmasıdır. SECRETO’ nun antrenörü DAVID O’BREIN EL GRAN SENOR’ un antrenörü VINCENT O’BREIN’ in oğludur. Yarışta SECRETO ELGRAN SENOR’u bir başla mağlup eder. Onlardan binlerce kilometre uzağa Kanada’ya haber çabuk ulaşmıştır. JOE THOMAS’ın kızı Leslie artık yatağında konuşamayacak kadar hasta olan babasına haberi verir “baba, oğulların birinci ve ikinci oldu”’ “Babam günler sonra ilk defa güldü” diye anlatıyor kızı. Ve Bay THOMAS o gece hayata veda eder. SECRETO aygırlık kariyeri için önce Amerika’ya daha sonra Japonya’ya gitmiştir. Bu aygırın anne kardeşinin ülkemizde aygırlık yapmış MUTAMANNI olduğunu unutmayalım. Aygırlarımızdan BIN AJWAAD’ın yurt dışındaki yavrularından LAZURITA isimli dişi tayının kısrak babası yine bu aygırdır. EL GRAN SENOR ise bu yarıştan sonra İrlanda Derby’sini daha önce de geçtiği RAINBOW QUEST önünde kazanır. Hara kariyeri için Ameika’ya gönderilen bu aygır düşük fertilite nedeni ile çok az yavru verir; tabi bu durum hara yetkilileri için hiç istenmeyen bir durumdur. Ülkemizde ise EL GRAN SENOR dendiğinde ilk akla gelen isim BARNATO’dur.
BELMEZ, RODRIGO DE TRIANO, TOUSSAUD, LID DE JUSTICE gibi isimler bu aygırın başarılı yavrularıdır. Kısrak babası olarak da birçok başarıya imza atan aygırın en önemli kızı TOUSSAUD ‘dur, yavruları CHESTER HOUSE ve EMPIRE MAKER gibi başarılı aygırlardır. GRAND SLAM isimli şampiyon aygır da yine EL GRAN SENOR’un kızından üretilmiştir.
 
Gördüğünüz gibi, geçmişte birbirlerine rakip olan atlar hara hayatlarında da başarıdan başarıya koştular. Bakalım ilerde onların yerini bugünün hangi şampiyon atları alacak?
   
Sadun Oktav - 10 Ağustos 2009
www.sadunoktavstud.com