2010 yılı aşım sezonu tüm yetiştiricilerimize hayırlı olsun.
Yaşlanan aygır stoğumuza beş taze kan katıldı:
Dehere, Powerscourt, Lion Heart, Yonaguska, Cuvee.
Anlayacağınız beşi bir yerde takıldı gerdanımıza.
 
Toplam maliyetin 10 milyon dolar olduğu söyleniyor. Çok para mı? Hayır değil yani bu para dünya aygır piyasası için neredeyse çok ufak bir meblağ. Öyle ki geçen yıllarda Amerika’daki bir kısrağın 14 milyon dolara el değiştirdiğini hatırlarsak durumu daha net anlayabiliriz.
 
Geçenlerde aygır alım komisyonumuz bir Tv programı yaptılar, hepsi de benim yakından tanıdığım isimler bu konudaki bilgileri ise tamdır. Bu aygırları nasıl aldıklarını, bütçelerini, neyi yaptıklarını neyi yapamadıklarını açıkça anlattılar. Bu durum da bir ilkti atçılığımız için; çünkü şimdiye kadar ülkemize gelen aygırları kimin neye göre seçtiğini hiç öğrenememiştik.
 
Programı başından sonuna kadar izledim. Önce Avrupa’ya gidilmiş, aygır fiyatları çok yüksek olduğundan rota Amerika’ya çevrilmiş. Amerika’da bazı aygırların fertilite düşüklüğü söz konusu olunca vazgeçilmiş ve bunun gibi bir sürü bilgi. Derken Coolmore’dan Powerscourt ve Lion Heart’ın alınmasına karar verilmiş, yanında Dehere mekik olarak istenmiş ve blöf yapılmış, eğer vermezseniz diğer ikisinden de vazgeçeriz denmiş. Buraya kadar iyiydi ama kusura bakmayın burada kantarın topuzu kaçtı beyler. Madem böyle müzakere gücünüz yüksekti de neden Coolmore’a Avrupa’daki aygırları için blöf yapmadınız?
 
Bahsettiğiniz aygır Dehere 19 yaşında ve mekik olarak geliyor, burada bir sene mi kalır ömür boyu mu kalır yoksa buradan başka ülkeye mekik olarak mı gider bilmem ama Amerika’da pek rağbet görmeyeceği aşikar. Neden mi? Bu aygır kısrak babası olarak kendini ispatlamış yani dünyada kısrakları anne olarak kullanılıyor, kimsenin onun torununu beklemeye tahammülü yok oralarda. Zaten bizde bol olan kısrak babalarına iyi bir tanesi daha eklenmiştir o kadar. Bir başka isim de Powerscourt; Sadlers Wells oğlu, pedigrisi ve başarılı olduğu mesafeleri göz önünde bulundurduğumuzda ülkemiz pistlerine göre hayli uzuncu bir isim. Yetiştiricilerimizin bu aygıra bir de uzuncu kısrakları göndereceğini düşünürsek elde edilen yavrunun ülkemiz şartlarında iki hatta üç yaşında koşabilmesi şans olacaktır. Lion Heart isimli aygırın ülkemize uyum sağlayacağı kanaatindeyim. Yonaguska ile aynı aygır hattına sahip isimlerin daha önce ülkemizde başarılı olmasının dışında, bu aygırın vasatın üzerinde bir performans sergileyeceğini pek düşünmüyorum açıkçası. Cuvee ise son derece süratli bir isim. Bu kadar sürat faktörüne sahip bir aygırın yavrularının sağlamlığı ve yarış yaşamlarının ne kadar uzun sürebileceği hakkında ciddi kuşkularım var. Bir de majestelerinin ülkemize hediyesi Banknote var. Anne hattından çıkan aygır isimlerinin olması gerçekten heyecan verici. Kimsenin ondan öyle aman aman bir beklentisi yok zaten, ne demişler “bedava atın dişine bakılmaz.”
 
2010 yılında ülkemize gelen isimleri şöyle bir inceledik, “sevdiğini elde edemezsen, elde ettiğini sev” demiş Corneille. O yüzden onları çok seviyoruz artık.
 
Tjk aygırlarının aşım fiyatları ve dağılımları oldukça ilginç bu sene. Canlı tay güzel bir uygulama, her aşım istasyonunda bir Tjk aygırının bu uygulamaya konulması yetiştiricinin yararına. Yeni gelen aygırların ve tabi ki geçen sene başarılı olan isimlerin İzmit ve Karacabey’de olması normal karşılanırken son Gazi şampiyonu Miramis’in babası Sri Pekan Adana’da bu sene. Bu aygırın İzmit veya Karacabey’de olmaması çok tepki topladı ama yetiştiriciliğin sadece oralarda yapılmadığına da dikkat çekmek istiyorum, zaten çekilecek kısrak sayısı da bunu çok güzel açıkladı. TJK haralarındaki misafir aygırlar bu sene tam anlamıyla yatılı misafir kalacaklar. Bunlardan en çok dikkat çekeni de Perfect Storm. Geçen sene onun için sıraya giren yetiştiriciler şimdi nerede? Ne oldu da bu aygıra talep bu kadar azaldı? Bunu anlamak mümkün değil.
 
Tjk‘dan bir başka yenilik de pedigri araştırmaları üzerine geldi bu sene. Kısrağınıza en uygun aygırı buluyorsunuz. Nasıl mı? Tjk yeni gelen aygırları Truenicks isimli pedigri inceleme sitesine kayıt ettirmiştir. O siteye girersiniz, seçtiğiniz aygırın isminin yanındaki boşluğa kısrağınızın ismini yazarsınız ve biraz bekledikten sonra cevap gelir. Doğacak tayın pedigrisi ve sağda yukarıda harfler vardır A,B,C gibi. Nitekim bunu yapan yetiştiricilerimiz ellerinde kağıtlarla yanıma geldiler, ne demekti bu harfler? Nick yani çaprazlama teorisi Amerika’da çok popüler olan bir teoridir. Aygırın baba hattı ile kısrağın baba hattı hesaba katılır... Bu iki hattın eşleşmesinden daha önce çıkan başarılı isimler göz önünde bulundurularak harfle puanlama yapılır, en iyiden en kötüye doğru yani A, B, C, D gibi. Ancak bu teorinin pedigrinin en önemli bölümü yani anneleri göz önünde bulundurmadığını unutmayalım.
Birçok ilkin yaşandığı 2010 yılı aşım sezonun tüm yetiştiricilerimize hayırlı olması dileğiyle.
 
Sadun Oktav - 30 Ocak 2010
www.sadunoktavstud.com