Dünyadaki tüm spor dallarında erkekler ve bayanlar ayrı ayrı kozlarını paylaşırlar. Ancak at yarışlarında durum biraz farklıdır. Belli başlı klasik koşuların dışında neredeyse dişiler ve erkekler hep rakiplerdir. Ülkemizde dişilerin erkeklere üstünlük sağlaması daha normal karşılanırken İngiltere, Fransa, İrlanda, Amerika gibi ülkelerde dişi at sahipleri genellikle kızlarını, erkeklerin karşısına çıkarmamaya gayret ederler. Onlar için şampiyon kısrak ünvanı almak için dişi tay deneme ya da kısrak koşusunu kazanmak yeterlidir. Peki ya bu değerli kızlar erkeklerle yarışmak zorunda kalınca neler olmuş gelin bir göz atalım.

Belmont Stakes’in Amerikan yarışçılığı için ayrı bir özelliği vardır. 3 yaşlı safkanlara mahsus 2400 metre kum pistte yapılan bu koşu aynı zamanda Triple Crown’un ayaklarından biridir. Erkeklerin kazanma oranları dişilere oranla çok daha fazla olan koşuyu, en son kazanan dişi 1905 yılında TANYA idi. Aradan tam 102 yıl geçmişti ve 2007 yılında 139.cu Belmont Stakes’i kazanan yeni kraliçenin ismi RAGS TO RICHES’ti; geçtiği at ise son yıllarda Amerikan yarışçılığına damgasını vurmuş CURLIN’di. Şampiyon aygır A.P INDY’nin kızı olan RAGS TO RICHES, 1 yaşında tam 1.9 milyon Amerikan dolarına satılmıştı. Anne hattına baktığımızda 3. anne BEST IN SHOW, ülkemizde de başarılı yarışlar koşan CHİ isimli dişi safkanın 5.annesidir. Triple Crown’un diğer önemli ayaklarından biri de Preakness Stakes 1900 metre kum pistte 3 yaşlı safkanlara mahsus bir koşudur. Bu koşuyu kazanan en son dişi NELLIE MORSE’dir, yıl ise 1924. Tam 85 yıl sonra 2009 yılında, Preakness’te erkeklerin önünde potayı önde geçen dişi at ise RACHEL ALEXENDRA’dır. Hem de en dıştan ve en geriden gelerek. Dişilerin Kentucky Derby’deki başarıları sınırlı sayıdadır ve bu koşuyu kazanan en son kısrak 1988 yılında WINNING COLORS’tır. Antrenörü Wayne Lukas’ın "ahırına girmeden önce erkek diye iddiaya girebileceğiniz bir kısrak" dediği WINNING COLORS gerçekten erkek atlardan bile iri bir kısraktı. Pedigri meraklıları bu atın anne familyasının ülkemizdeki uzantılarını araştırabilirler, haydi size bir ip ucu: 23 b. DAHLIA isimli kısrak ise hem İngiltere’de hem Amerika’da erkek rakiplerini geride bırakmış şampiyon bir kısraktır; kazandığı önemli klasiklerden King George VI and Queen Elizabeth Stakes başta gelir. 

Fransa’da düzenlenen ve tüm dünyanın en gözde klasiklerinin başında gelen Prix de L’arc de Triomphe tarihinde dişiler birçok kere erkek rakiplerini geride bırakmışlardır. 
Özellikle de 1972 -1983 yılları arasında dişilerin üstünlüğü bariz şekilde ortadadır. SAN SAN, ALLEZ FRANCE, IVANJICA, THREE TROIKAS, DETROIT, GOLD RIVER, AKIYDA, ALL ALONG. Bu kısraklardan ALLEZ FRANCE 3 yaşında koştuğu bu koşuyu 2. tamamlarken ertesi sene 4’lü olarak kazanmayı başarmıştır. Bu kısrağın anne familyasının LA TROIENNE gibi şampiyonlar üreten bir familyadan geldiğini hatırlatmakta yarar var. URBAN SEA isminin bu koşu için ayrı bir özelliği var; çünkü kendisi 1993 yılında bu koşuyu kazanırken oğlu SEA THE STARS da 2009 yılı Arc galibidir. Esasında URBAN SEA anne olarak da İngiltere Derby tarihine geçmiştir; çünkü iki oğlu birden GALILEO ve SEA THE STARS İngiliz Derby’sini kazanabilmiş nadir annelerden biridir. Bu koşuyu kazanan en son dişi ise hepimizin yakından tanıdığı ZARKAVA. 2008 yılı ARC galibi bu kısrak erkek rakiplerine çok kolay şekilde üstünlük sağlamıştı. Hiç geçilmeden yarış yaşamını bitiren bu değerli kısrak 2009 yılında kendi gibi ARC galibi DALAKHANI ile eşleşmiş 2010 yılında ise son ARC galibi SEA THE STARS’a gönderileceği söylenmektedir .

Daha öncede bahsettiğim gibi, ülkemizde dişilerin erkeklere karşı sağladığı üstünlükler daha normal karşılanıyor.Türk Derby’si dediğimiz Gazi koşusu ilk defa 1927 yılında yapılmış ve enteresan ki ilk gazi yine bir kısrak tarafından kazanılmıştı, NERİMAN. Son yıllarda gaziyi kazanabilen kısrak yok ancak 1995 -2000 yılları arasında tam 4 kısrak bu koşuyu kazanmayı başarabildi. Bunların arasında FAIR TAIL benim için ayrı bir yer teşkil eder çünkü o aynı zamanda şampiyon at FAIRSON’un annesi. Dişilerin erkeklere üstünlükleri sadece gazi ile sınırlı değil tabi Cumhurbaşkanlığı koşusunda da son 3 yılın galiplerinin 2’si dişi; TIRAMISU ve ATEŞİNKIZI. Daha ilginç olan bu iki kısrağın da babaları MARLIN. 

Burada yetiştiricilerin dikkatini çekmek istediğim bir konu var. Eğer bir aygırın, kızlarının yarış hayatları başarılı ise bu aygırın ileride kısrak babası olabileceğinin en büyük göstergesidir. Dolayısı ile MARLIN kızları potansiyel anneler olacaklardır. Başbakanlık koşunu kazanan kısraklara baktığımızda aklımıza direk RIBELLA geliyor, esasında bu şampiyon kısrağı anlatmak için sadece bu yarış yeterli değil. O Türk yarışçılık tarihinin gördüğü nadide safkanlardan biri. Birçok açık koşuda erkek rakiplerini sürklase etmeyi bildi ve bizi Dubai’de de başarı ile temsil etti. Son olarak sizlere anne ve kızdan bahsetmek istiyorum.
 
DAME DE SION ve INVINCIBLE GIRL. 1999 yılı Çaldıran galibi DAME DE SION’un kızı INVINCIBLE GIRL 2009 yılında bu yarışı kazandı aynı annesi gibi erkek rakiplerini geride bırakarak.
Her yetiştirici, kısrağının doğumunu beklerken heyecanlanır. Hele ki doğum tahminden gecikmişse erkek olacak diye rivayet edilir. Onlar için şampiyon dediğin erkek taydan çıkar.
yerinizde olsam bir daha düşünürüm…
 
Sadun Oktav - 06 Kasım 2009
http://www.sadunoktavstud.com/