AYGIR STOĞUMUZA GENEL BİR BAKIŞ

2011 yılı Aşım sezonu için aygırların görev yapacağı bölgeler, aygırların aşım bedelleri ve adetleri ile başvuru tarihleri açıklanmasıyla birlikte, yetiştiricilerimiz için de telaşlı ama bir o kadar da umutlu günler başladı… Bu yıl yedi aşım merkezinde toplam İngiliz 54 aygır görev yapacak. 05 Ocak 2011 kısrak kabulü için başvuru süresinin son günü. TJK bünyesinde bulunan 24 aygırın yanında yetiştiricilerimize ait 29 Özel Hara aygırının misafir olarak dahil edildiği kadroya 17 Aralık Cuma günü Türkiye Yarış Atı ve Yetiştiricileri Derneği’nin yeni aygırı Pressing’in de katılmasıyla 54 isimden oluşan kadro tamamlandı. Bu yıl da “canlı tay” uygulaması yapılacak olup, Kaneko’nun da canlı tay uygulamasına dahil edildiğinin ilanından sonra bu uygulamaya tabi olan aygır sayısı 37’ye yükseldi…

Kısrağımı Hangi Aygıra Yazsam

Umutlu, heyecanlı ve telaşlı bir karar arifesinde şimdi kısrak sahipleri. TJK bünyesinde 54 aygırın yanında Özel Haralardaki diğer isimlerle 200’ün üstünde bir alternatif içinden kısrağına en uygun olanı seçebilmenin telaşı, başarıyla tamamlanması beklenen aşım sezonunun heyecanı ve sahalara yeni bir şampiyon getirebilmenin umudu tüm yetiştiricilerin yüreklerinde hissettiği duygular. Teknolojinin gelişimi ve iletişim çağının nimetleri ile artık bilgiye ulaşmanın kolaylaşması ile sektörümüzde de dünya ile yakın temas içindeyiz… Çağ atladık diyemeyiz belki ama bir bilinçlenme süreci içinde olduğumuzu da yadsıyamayız… Artık birçok yetiştiricimizin eşleşmelerde daha da derinlemesine araştırmalar yaptığını ve bu konuda bilgi sahibi kişilerle iletişim içinde olduklarını biliyoruz… Bu da her geçen yıl daha iyi sonuçlara ulaşmamızın önünü açacaktır…

Kısrağımı hangi aygıra yazsam diye araştırmaya başladığınızda bu işin kesin bir sonuç veren formülünün olmadığı gerçeği ile karşılaşacaksınız… Bu konuda üretilmiş ve halen başarı oranı yüksek olarak uygulanan teoriler yanında daha önce denenmiş ve başarılı sonuçlar vermiş eşleşmelerin istatistiki verileri size en çok yardımcı olacak materyaller. Ama bunlardan önce elinizdeki kısrağı iyi tanımalı, eşkal özellikleri yanında taşıdığı genetik soy faktörlerini doğru tespit etmelisiniz. Bu size elinizdeki kısraktan en nitelikli yavruyu nasıl alacağınız konusunda ilk ve en önemli ip uçlarını verecektir… Her erkek safkanın aygır olamayacağı gerçeğini kabul ettiğimiz gibi her kısrağın da nitelikli bir anne olmasının mümkün olmadığını bilerek yola çıkmalıyız. Bu anlamda kısrak kadromuzu oluştururken bir seleksiyonun şart olduğunu unutmamak gerekiyor… 

54 isimden oluşan Aygır Kadromuzda Neler Var

Aygırlarımıza baba soyu yönünden baktığımızda 24 ismin Northern Dancer’dan geldiğini görüyoruz. Bu 24 isim Northern Dancer’ın 10 farklı aygır kolundan gelmekte. 6 aygır ile Storm Cat kolunun temsilcileri haralarımızda en fazla bulunan isimler… Lion Heart, Mountain Cat, Champs To Champs, Golden Sun, Perfect Storm, Bekmezbey isimli aygırlar Northern Dancer’ın Storm Cat kolunun temsilcileri…  Northern Dancer’ın en verimli aygır kolu olan Danzig’in ise 4 temsilcisi listede yer alıyor. Eagle Eyed, Akındayım, Kurtaran, Sea Hero isimli aygırlar ise Danzig temsilcileri olan isimler. Storm Cat soyundan isimleri daha çok Amerika’da, Danzig’in soyundan aygırları ise daha çok Avrupa’da tercih edildiklerini de bir dip not olarak belirtelim… Baskın dayanıklılık genleri ile önemli bir kol oluşturan Sadlers Wells’in 54 aygırlık listede 3 temsilcisi var. Ülkemize geçtiğimiz yıl gelen Powerscourt ile sahalarımızdan hatırladığımız Scarface ve King Of Kings, Northern Dancer’ın Sadlers Wells kolunun temsilcileri… Bu yıl sahalara gelen ilk jenerasyon tayları ile kalitesini ortaya koyan Kaneko ve Enternasyonal Koşulardaki üstün başarısı ile hatırladığımız Pressing, Northern Dancer’ın Nureyev kolunun temsilcileri… Emektar Marlin ve harada umduğu başarıya henüz ulaşamamış olan Trapper, Northern Dancer’ın bir başka ünlü kolu olan Nijinsky’yi  temsil eden aygırlar… Dehere ve Always A Classic, Vice Regent ve onun oğlu Deputy Minister’ın, Ocean Crest ve Nuhbaba ise Northern Dancer’ın, Storm Bird kolunun temsilcileri… Birer temsilcileri olan Northern Dancer kolları ise Borporus’un temsilcisi olduğu Night Shift, Grand Ekinoks’un temsilcisi olduğu El Gran Senor ve Medya’nın temsilcisi olduğu Lyphard… 

Mr Prospector da dünyada birçok aygır oğlunun oluşturduğu kollar ile geniş bir yelpazeye yayılmış durumda. Ülkemizde de birçok temsilcisi olan aygırın 54 isimlik TJK aygır stoğunda 11 temsilcisi yer alıyor. Bu isimler içinde aygırın direk oğlu olan Sports Hero elbette farklı bir konumda. Zira artık dünyada Mr. Prospector’un oğullarının birçoğu ya hayatta değil ya da artık emekli olup aşım yapmayan isimler. Bu isimlere en son 2010 yılında emekli olan Kingmambo eklendi… Mr Prospector’un ülkemizde en fazla Gone West kolunun temsilcisi var. Royal Abjar ve West By West ülkemize kazandırılan ilk Gone West temsilcileri oldular. İngiltere Kraliçesi II Elizabeth’in ülkemize hediye ettiği Banknote bir başka Gone West temsilcisi olarak stoğa dahil oldu… Royal Abjar’ın oğulları Elixir ve Derviş’in de bu yıl misafir aygır olarak görev almaları sonucu Gone West kolunun temsilcilerinin sayısı beşe yükseldi… Sahalarımızda başarılı yarışları ile hatırladığımız Vettori oğulları Dinyeper ve Orpheo ise Mr Prospector’un Machiavellian kolunun temsilcileri olarak ülkemizde görev yapan isimler… 2010 yılında emekliye ayrılan Kingmambo’nun temsilcisi olan Okawango ve ülkemizde ilk Carson City temsilci olan Cuvee isimli aygırlar da Mr Prospector’un kollarından gelen isimler… Mr. Prospector’un Amerika’daki en yaygın kollarının başında gelen Fappiano isimli oğlunun soyundan gelen Victory Gallop da ülkemizde bulunan Mr Prospector temsilcilerinden… Artık kendi kollarını oluşturan bir aygır olan Fappiano’nun en meşhur kolu, oğlu Unbridled’in oluşturduğu kol. Victory Gallop ise Fappiano’nun Cryptoclearance kolunun bir temsilcisi…

Mr Prospector’un de babası olan Raise A Native’in oğlu Alydar’ın temsilcisi Strike The Gold ve onun oğlu Arsenic de ülkemizdeki Alydar temsilcileri. Native Dancer’ın en önemli aygır kolu olan Raise A Native’in üç önemli kolundan biri olan Alydar’ın bir başka temsilcisi olan Sabırlı’yı ise maalesef 2010 yılında kaybettik…

Roberto hem stayer hem de miler kollar oluşturmuş bir aygır. Bu özelliği yanında iki ünlü aygıra alternatif bir soy olması bakımından da her zaman önemini muhafaza etmeyi de başarmış durumda… Ülkemizde Roberto’nun üç önemli kolunun da önemli temsilcileri bulunmakta… Silver Hawk’ın temsilcisi Red Bishop, Red Ransom’ın temsilcisi Sri Pekan ve Lear Fan’ın temsilcisi Fantastic Fellow ülkemiz gen havuzu bakımından önemli alternatif isimler… Red Ransom’ın bir başka temsilcisi olan Pardon ve Sri Pekan’ın oğlu Topor’un misafir aygır olarak görev yapması ile Roberto’nun Red Ransom kolu bu yıl üç isimle temsil ediliyor… Hızelbeyi, Pan River, Miramis gibi Gazi Koşusu galibi şampiyonların Roberto soyundan gelen aygırlarımızın yavrularını olduğunu düşünürsek bu soyun ülkemiz için de önemini bir kez daha anlamış oluruz…

Blushing Groom’un ideale yakın vücut ölçülerinde yavrular vermesiyle dikkat çeken bir aygırdı. Onun oğullarından bir çok isim başarılı hara yaşamları ile ünlendiler. Ülkemizde bu aygırın kollarından çim pistte ünlenmiş Rainbow Quest’in Bin Ajwaad isimli oğlu görev yapıyordu. Geçen yıl ülkemiz aygır stoğuna katılan Yonaguska ile Blushing Groom’un kum pistte başarılı kolu Cherokee Run’ın da temsilcisi ülkemize kazandırılmış oldu.

Habitat temsilcileri ülkemizde özellikle çim pist ve kısa-orta mesafelerde başarılı olmuş isimlerdi. Hoy ile başlayan bu süreç Distant Relative’in başarılı hara kariyeri ile devam etti. Şimdi de ülkemizde bu soyu temsil eden iki Distant Relative yavrusu, Luxor ve Yavuz Star görev yapmaktalar. İlk jenerasyon tayları sezon sonunda kendini göstermeye başlayan Luxor’un bu yıl hatırı sayılır bir talep görmesini bekliyorum.

Riverman’ı ülkemizde oğlu River Special ile torunu olan Win River Win temsil ediyor. River Special ülkemizde bir zamanlar görev yapmış olan My Volga Boatman ile benzer soy faktörlerine sahip olması ile ilerde kısrak babası olarak da önemli bir isim olacağını düşündürüyor. Win River Win ise sorunlarına rağmen uzun ve başarılı bir yarış yaşamına imza atarak kalitesini ortaya koymuştu. 2008 yılında haraya alınan aygırın henüz yavruları sahaya gelmedi ama safkana aygırlığının ilk yıllarında hatırı sayılır bir ilgi oldu… Riverman’ın da babası olan Never Bend’in bir başka kolu olan Mill Reef’i ise ülkemizde Velociraptor temsil ediyor… Deploy - Shirley Heights vasıtası ile Mill Reef’e uzanan baba soyuyla Velociraptor ülkemizde önemli bir alternatif. Anne hattı da mesafeye yönelik soy faktörleri içeren Velociraptor ülkemizde ilgi görmeye devam edecektir…

Damascus hattının temsilcisi olan Private Account’un oğlu Unaccounted For, son iki yıla damgasını vuran aygırımız oldu. Teddy’nin soyundan gelen bu hattan aygır sayısı günümüzde epeyce azalmış durumda. Unaccounted For’un alternatif pedigrisi yanında, ülkemizde yurtdışı hara kariyerinin çok çok üzerinde bir performans göstermesi de ayrıca dikkate değer bir konu…  Japon yetiştiriciliğinde efsane bir isim haline gelen Sunday Silence’ı ülkemizde bir süredir Divine Light isimli oğlu temsil etmekte. Ünlü Halo’nun soyundan gelen bu isim, pedigrilere kattığı sağlam yapı ile bilinen Hail To Reason’a uzanan bir soydan geliyor… Bu yıl misafir aygır olarak görev yapacak olan Bold Pilot sahadaki başarısını maalesef harada gösterememiş bir isim. Bunda çeşitli nedenler vardır elbet ama bu başlı başına bir inceleme konusu… Bold Pilot yarış yaşamındaki çim pist başarılarının aksine baba soyu kum pistte başarılı olmuş isimlerden gelen bir safkan. Nasrullah’ın kumcu kolu Bold Ruler’a uzanan soyu ve bu aygır üzerine akrabalık içeren pedigrisi ile Bold Pilot için onun bu yönünü öne çıkaracak kısraklar düşünülmeli. Sahalarımızın şampiyon ismi Tünkut’un oğlu Uğurtay’ın temsilcisi olan Muratcan ile süratli bir baba hattına sahip olan Toyota isimli aygırlar ise bir dönem ülkemizde ağırlığını çokça hissettirmiş Hyperion’un farklı kollarından gelen isimler…

Ülkemizdeki aygır sayısı bununla sınırlı değil ama gerek imkanlar gerekse tanıtım bakımından bu isimlerin diğer isimlerden daha fazla talep göreceği aşikar. Bu daha önce de böyle oldu… Elimizdeki aygırlara baba soyları açısından baktık ve nelerimiz var kısaca bir hatırlamış olduk… Bir de elimizde bulunmayan soylar var ki onlar da aslında başlı başına bir inceleme konusu olur… Ben ilk etapta sürekli aklımda olan birkaç ismi sizinle paylaşayım. Siz de eksik ya da yetersiz gördüğünüz kan hatlarını şöyle bir kafanızda canlandırın… Indian Ridge’in bir temsilcisi mümkünse bir oğlu mesela Sleeping Indian… In Reality’nin bir temsilcisi, Tiznow’un aygır potansiyeli olan oğullarından biri olsa hiç de fena olmazdı hani… Ribot’un günümüze uzanan aygır kollarından mesela Pleasant Colony – Pleasant Tap soyundan bir aygır… Baba soyu Buckpasser - Buckaroo vasıtalı ile günümüze ulaşan bir aygır adayı. Nitelikli bir Danehill oğlu. Benim ilk aklıma gelen adaylar bunlar…

Elimizde ne var ne yok daha iyi değerlendirmek için aşım bedelleri ve yerleri açıklanan bu 54 aygıra bir de kısrak babası soyu açısından bakmak gerek. Aşağıda aygırlarımızın kısrak babalarını ve dayandıkları soyu gösteren tabloyu da göreceksiniz… Bu tabloda aynı ya da birbirine yakın olan kısrak babası soylarındaki aygırları grupladım…  

Bu yazıyı kaleme aldığım sıralarda kısrak başvuruları yapılmaya başlamıştı. Her sene olduğu gibi bir önceki sezonda yavruları ön plana çıkan aygırlara rağbet fazla olacak gibi görünüyor… Bu durumda Lion Heart, Kaneko, Unaccounted For, Luxor, Victory Gallop gibi aygırların fazlaca revaçta olacağını şimdiden söylemek müneccimlik olmayacaktır… Sorunsuz ve başarılı bir aşım sezonu geçirilmesi ve sezonun tüm yetiştiricilerimiz için hayırlı olması dileklerimle…

ERHAN GÖKBAYRAK Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir