Djebel ve oğlu Galcador…
1950 yılında Byerley Türk soyunun önemli kilometre taşlarından biri olan Djebel'in oğlu Galcador derbide zafere ulaşan isim oldu… Jokey Rae Johnstone idaresinde fotoyu önde geçen safkan 2.36.80'lik bir derece gerçekleştirdi… Galcador 2 ve 3 yaşlarında koştuğu toplam dört yarışta 3 kez kazanma başarısı gösterirken bir kez de ikinci olmuştu… Derbi dışında 2 yaşındayken 1000 metrede Prix de Saint-Firmin, 3 yaşında ise 1600 metrede Prix Daphnis koşularını kazanırken yine üç yaşında koştuğu Poule d'Essai des Poulains koşusunda ikinci oldu… Yarış yaşamının ardından hara görevine başlayan Galcador 1951-1959 yıları arasında Fransa'da, 1960 yılından öldüğü 1970 yılına kadar ise Japonya'da aygırlık yaptı… Galcador Byerley Türk soyunun ünlü isimlerinden ve aynı zamanda Intermediate kategoride Chef De Race bir isim olan Djebel'in oğluydu. Djebel babası Tourbillon vasıtası ile Ksar'a oradan da Bruleur'a uzanan bir soydan gelmekteydi. Byerley Türk soyunun faal aygır kolu günümüze Djebel ile uzanmaktadır… Başta Prix de l'Arc de Triomphe ve İngiltere 2.000 Guineas olmak üzere 15 koşu galibi olan Djebel başarılı yarış atı ve aynı zamanda önemli bir aygırdı… Derbi galibi oğlu Galcador ve babası Tourbillon gibi o da Marcel Boussac'ın sahibi olduğu bir isimdi… Bu tarihten itibaren günümüze kadar karşımıza çıkacak Byerley Türk soyundan izler taşıyan Derbi galiplerinin hepsi Byerley Türk'e Djebel vasıtasıyla uzanmaktadır…

Azaraks'ın kanı Blakeney'in oğlu Castle Rising ile doğduğu topraklara döndü…
1969 yılında ülkemizde meraklılarının yabancı olmadığı bir isim olan Blakeney Derbide zafere koşuyordu… Park Farm Stud yetiştirmesi olan safkanın sahibi ise Arthur M. Budgett'dı… Blakeney, jokeyi Ernie Johnson idaresinde zafere ulaşırken 2.40.30'luk bir derece gerçekleştirdi…  Yarış yaşamı boyunca 2 ve 4 yaşları arasında 12 kez start alan Blakeney 3 kez kazanma başarısı gösterirken 3 kez de ikinci olmayı başardı… 2 yaşında Newmarket'ta Houghton Stakesi kazanan Blakeney 3 yaşında Epsom Down'da Derbi zaferine ulaştıktan sonra 4 yaşında da yine Newmarket'ta Chester Ormonde Stakesi kazandı…  Ascot Gold Cup ve King George VI & Queen Elizabeth Stakes koşularında ise ikincilikle yetinen Blakeney, St. Leger galibi Hethersett'in oğlu… Bu hat Hethersett vasıtası ile İrlanda 2000 Guineas ve İrlanda Derbi galibi Hugh Lupus'a oradan da ünlü Djebel'e uzanmakta… Blakeney'in oğlu Castle Rising'in ülkemizde Atman harasına getirilmesiyle Byerley Türk kanı ülkemizde üst düzey başarılara imza atmaya başladı. Abbas, Karapolat, Lyra, Lyna, Talaria, My Honour, Typhonic Rising, Sun Speed, Myra, Paco, Villa Real, Speed, Topless, Helin, Free Man, Michael Jackson gibi birçok başarılı ismi yarışçılığımıza hediye eden Castle Rising'in başarılı oğuları sınırlı da olsa aygırlık yaptı. Yavrularının saha başarılarıyla ünlenen Castle Rising kısrak babası olarak da günümüzde etkisini başarı ile sürdürmekte… Blakeney'in oğullarından Avrupa'da aygırlık yapan isimler olsa da Blakeney de kızlarının hara başarılarıyla anılmakta… Aygırlık yapan oğullarının erkek yavrularının genellikle iğdiş edilmiş isimler olduğunu görüyoruz… 2006 yılı Derbi galibi Sir Percy'nin kısrak babası olan Blakeney'in 5. annesi Fancy Free Derbi galibi Blue Peter'in annesi ve 20c kısrak familyasına mensup bir isim… Blakeney'in başarılı yavruları içinde İrlanda Derbisi galibi Trynavos, İspanya Derbisi Galibi La Vegua, İngiltere ve İrlanda Oaks galibi Juliette Marny, St. Leger galibi Julio Mariner, İrlanda St. Leger galibi Mountain Lodge gibi isimler var. Blakeney yavruları içinde engelli koşularda da başarılı olan isimlerin olduğunu belirtelim…

Ahanoora'dan aygır olur mu, olmaz mı?
1992 yılında adını Coolmore'da bir veteriner olan Demi O'Byrne lakabından alan Dr. Devious Derbi zaferine ulaştı. Bizzat Coolmore'un sahibi John Magnier'ın yaptığı bir eşleşme sonucu dünyaya gelen Dr. Devious, jokeyi John Reid idaresinde fotoyu önde geçerken 2.36.19'luk bir derece gerçekleştirdi. Günümüzde Byerley Türk soyu Dr. Devious'un da babası olan Ahonoora'nın oğulları ve torunlarıyla sürmekte… Ahonoora sürat gösteren bir yarış atıydı. Yarış yaşamından sonra onu aygır olarak kullanmak isteyen John Magnier'a diğer ortakları karşı çıkmıştı. O bu konuda ısrar etti ve Ahonoora'yı aygır olarak denedi. Hatta bu konuda bir de teorisi vardı. Ahonoora'yı kaliteli ama henüz kalitesi kadar başarılı yavrular vermemiş bir anne hattı ile denemek istiyordu. O sıralar Thatching'den gebe olan 1 No'lu kısrak familyası mensubu Rose Of Jericho bunun için ideal bir örnekti… Alleged'ın kızı olan bu kısrak en çok derbi galibi veren 1 no'lu kısrak familyasına mensuptu ve ikinci annesi bir Northern Dancer kızıydı. Bütün bu güzel pedigriye rağmen bu anne hattı üst düzey başarı yakalayan yavrular vermiyordu… Rose Of Jericho, Ahonoora ile eşleşmesinden ikinci tayı Dr. Devious'u dünyaya geldi. John Maigner bu tayın hisselerini satışa koymuştu. Haranın veterineri Demi O'Byrne diğer Amerikalı ortağa safkanı almasını önerdi… Diğer ortak bu pedigriye inanmıyordu ama veteriner Demi O'Byrne bu konuda ısrarcıydı… Onun bu önerisi ile tayın %50 hissesini satın aldı… Ve başarısız olacağına inandığı için, tayı almasını öneren veteriner Demi O'Byrne'a bu taya senin lakabını isim olarak koyacağım ki böylece onun başarısızlığı ile senin de ismin anılacak dedi… Böylece veteriner'in lakabı Dr. Devious, tayın ismi oldu… 2 yaşında taylar için en önemli koşulardan biri olan Grup 1 Dewhurst Stakes'i kazansa da ona ismini veren ortak safkanı yine de elden çıkarmayı düşünüyordu ve bunu da gerçekleştirdi… Jenny Craig, Dr. Devious'u 2,5 milyon dolara kocası Sidney H. Craig'e hediye olarak aldı… Ve safkan Derbiyi bu eküri adına kazandı… Dr. Devious babası Ahonoora vasıtası ile Lorenzaccio'ya oradan da Klarion vasıtası ile Clarion'a ve Djebel'e uzanan bir baba hattının mensubu… Ufak tefek yapılı ve süratine anne hattından aldığı dayanıklılığı da ekleyerek yarışı önde kabullenerek koşan Dr. Devious, yarış yaşamında koştuğu 11 koşunun 6 tanesini kazandı. Diğer 5 yarışın 3 tanesini ikinci ve 2 tanesini de 3. tamamladı… Derbi zaferi dışında kazandığı diğer yarışlar ise May Stakes (GB), Superlative Stakes (GB), Irish Champion Stakes Gr.1 (GB), Dewhurst Stakes Gr.1 (GB), Vintage Stakes Gr.3 (GB) şeklinde… Dr. Devious ayrıca Coventry Stakes Gr.2 (GB), Irish Derbi Gr.1 (IRE), Craven Stakes Gr.3 (GB) koşularında da ikincilik elde etti… Yarış yaşamından sonra haraya alınan Dr. Devious günde bir aşım yaptığı için Coolmore'un ticari anlayışına uymadı ve sırf bu yüzden aygır olarak İtalya Allevamenti Della Berardenga harasına gönderildi… Dr. Devious'un ülkemizdeki temsilcilerine baktığımızda Sadun Oktav Stud'da aygır olarak Scream To Scream i görüyoruz. Bunun dışında Mr. Erdem diye bir erkek yavrusu daha var. Bir stayer olan Scream To Scream şu an için ülkemizdeki en faal Byerley Türk soyu aygır durumunda… Bu aygırı özellikle, pedigrisinde sürat faktörü baskın kısrakların ziyaret etmesi gerekir… Daha çok dişi yavruları ile ülkemizde boy gösteren aygırın ülkemizdeki kızları arasında Fiddler's Moll, St. Rose Of Lima, Incredible, Kehribar, Kalanchoe, Neslihantun gibi isimler mevcut… Dr. Devious Derbi tarihinde 2009 yılı itibariyle baba hattı Byerley Türk soyundan gelen son derbi galibi isim…

Blakeney'in kızı Percy's Lass ve Sir Percy…
2006 yılında Sir Percy Derbide zafere ulaşan isim oldu… İki yaşındayken Grup II Vintage Stakes ile Grup I Dewhurst Stakes'i kazanan safkan, derbiden önce 2000 Guineas'de ikinci olmuştu… Jokeyi Martin Dwyer idaresinde 2.35.23'lük bir derece ile zafere ulaşan safkan 1969 Derbi galibi Blakeney'in torunuydu…  The Old Suffolk Stud tarafından yetiştirilen Sir Percy, Anthony Pakenham adına koşan bir isimdi… Yarış yaşamında koştuğu 7 yarışın 5 tanesini kazanıp bir tanesinde de ikinci olan Sir Percy 1.150.000 sterlin civarında bir ikramiyenin de sahibi olmuştu… Annesi Percy's Lass 1969 yılı derbi galibi Blakeney'in kızıydı. 3-c kısrak familyasına mensup olan Percy's Lass'ın harada verdiği 8 yavrusu içinde en başarılısı Sir Percy'ydi…  Blakeney'in kanı ülkemize oğlu Castle Rising ile ulaştı ve bu safkan hem aygır hem de kısrak babası olarak yarışçılığımızda önemli başarılara imza attı. Bu vesile ile Castle Rising'i ülkemize kazandıran büyük atçı, duayen Özdemir Atman'ı bir kez daha saygı ve rahmetle anıyorum… Sir Percy yarış yaşamı ardından 2008 yılında haraya alındı… İngiltere'de Lanwades Stud'da hara görevini yapan aygırın 2011 yılında ilk jenerasyon tayları sahalara gelecek…
 
Ahonoora'nın kızı, metanetli kısrak Park Express… O da en iyi yavrusunu en sona sakladı…
Takvimler 2008 yılının Derbi gününü gösterirken sahneye New Approach çıktı… Babası Galileo da derbi galibi bir isimdi ve o genlerindeki bu potansiyeli inkâr etmeyerek başarılı bir yarış çıkardı… Jokeyi Kevin Manning idaresinde derbi zaferine ulaşan New Approach yarışı 2.36.50'lik bir derece ile tamamladı… Lodge Park Stud tarafından yetiştirilmiş olan New Approach, H R H Princess Haya Of Jordan'un sahibi olduğu bir safkandı… Annesi ünlü Ahonoora'nın kızıydı. Daha önce de başarılı yavrular vermiş olan bu kısrak en iyi yavrusu New Approach'u tam 22 yaşında dünyaya getirdi. 19-c kısrak familyasına mensup Park Express'i henüz hiçbir tayı sahaya gelmemiş Galileo'ya çekerken böyle bir tay almayı ummuşlar mıydı doğrusu merak ediyorum. Hele Park Express'in artık iyice yaşlanmış ve görme problemi yaşayan bir kısrak olduğunu düşünürsek onun böyle bir şampiyonu dünyaya getirmesi mucize gibi bir olaydı… Atalarından aldığı genetik mirasın semeresini dünyaya getirdiği son yavrusunda vermişti… Ahonoora'nın al donlu yavrularına dikkat edilmeli. İster erkek ister dişi olsun Ahonoora genetik mirasını kendi renginden olan yavrularına daha fazla intikal ettirmiş sanki… Ahonoora kanını ülkemize ilk olarak Birol ekürisi Armanasco isimli aygırla getirdi. Armanasco'nun yavrularından başka, çeşitli ekürilerde Ahonoora'nın kızları ve torunları, sınırlı da olsa ülkemizdeki sahalarda ve haralarda görev yaptı. Bu vesile ile Birol ekürisine de ülkemize Ahonoora kanını getirdikleri için teşekkürlerimi sunuyorum… New Approach yarış yaşamında 11 kez start aldı ve 8 kez kazanırken 2 kere de ikincilik ve 1 kez de üçüncülük elde etti. Derbi dışında 4 tane daha Grup I galibiyeti olan safkanın ikinci olduğu İngiltere ve İrlanda 2000 Guineas koşuları ile üçüncü olduğu İnternational Stakes de Grup I mücadelelerdi… 2009 yılında haraya alınan New Approach Darley Stud'ın Amerika'daki harasında bulunuyor. Bu yıl ilk aşım sezonunu yaşayan aygırın muhtemel yavrularını 2012 yılında sahlarda görebileceğiz…

Dünyanın en eski Derbisi olan İngiltere Epsom Derbi 1780'den günümüze tam 230 yıldır yapılmakta… 2 asrı aşmış bu büyük organizasyonun tarihinde Byerley Türk'ün izini sürerek keyifli, öğretici, gurulu ve hüzünlü bir yolculuk yapmış oldum. Umarım okurken aynı duyguları sizler de paylaşmışınızdır… Ülkemiz sınırları içinde doğmuş ve doğuşundan itibaren farklı bir at olduğunu belli eden bu at, özel olarak savaş meydanlarında cesaret göstermesi için yetiştirilmiş bir isim. Bu görevini ifa ettikten sonra bugün için birçok atın koşamayacağı yaşlarda (13-14) İngiltere'nin üst düzey yarışlarında başarılara imza atarak bugün dünyanın en değerli at ırkı olan Thoroughbred ırkının kurucu aygırı olmuş… Günümüzde de ırk içinde sayısal anlamda azalmış gözükmesine rağmen aslında o pedigrilere büyük güç katan yönünü sürekli genetik miras olarak nesillere aktarmış durumda… Ülkemizde de yayınlanan Jeremy James'in kitabını okuyanlar bilir. Bir imparatorluğun çöküşünün başladığı noktada Avrupa'da Türk ismini yücelten bu atın soyunun devamında en önemli rol şüphesiz ki Türkiye'ye düşmekte. Ticari boyutu tavan yapmış dünya yetiştiriciliği içinde bu soyun aygır kolunun eriyip gitmesine bu topraklara gönülden bağlı hiçbir vicdanın razı olacağını sanmıyorum…
   
Erhan Gökbayrak'ın Yazı Dizisi - SON -