1863 Derbi galibi Macaroni kısrak babası olarak sahnede…
1886 ve 1895 yıllarında Byerley Türk soyundan Derbi galibi isimler içinde olan Macaroni'nin iki torunu Derbi zaferine imza attı. Bu isimlerle birlikte 1800'lü yıllar içinde Byerley Türk soyu Derbi galiplerinin pedigrilerinde son kez gözüküyordu… 1886 yılında Ormonde jokeyi Fred Archer idaresinde 2.45'lik bir derece gerçekleştirerek zafere ulaştı… Yarış hayatı çok başarılı olan Ormonde yarış hayatı boyunca start aldığı 16 yarışının tamamını kazanma başarısı göstermişti… 16 no'lu kısrak familyasına ikinci derbi zaferini yaşatan Ormonde'nin Derbi dışında kazandığı diğer yarışlar ise 2000 Guineas (GB), Epsom Derbi (GB), St. Leger S. (GB), Bretby S. (GB), Criterion S. (GB)2, Dewhurst Plate (GB), St. James' Palace S. (GB), Hardwicke S. (GB) (iki kez), Great Foal S. (GB), Newmarket St. Leger (GB), Champion S. (GB), Free H. (GB), July Cup Sweepstakes (GB), Rous Memorial S. (GB), Imperial Gold Cup (GB),Aa Private Sweepstakes… Kazandığı yarışlarda 2000 Guineas ve St. Leger birinciliklerini gözden kaçırmayalım. Zira bu iki yarışın yanına bir de Derbi zaferi eklenince Ormonde'nin parlak yarış yaşamını Triple Crown başarısı ile de taçlandırmış olduğunu görüyoruz…  Ormonde'nin annesi Lily Anges 16-b kısrak familyası mensubu bir isim… Macaroni'nin kızı içlerinde Doncaster Cup da bulunan 19 birincilik elde etmiş bir isim… Macaroni hem baba hem de anne hattı Byerley Türk soyundan gelen bir isim ve Macaroni'nin kısrak babası Pantaloon…  Ormonde'nin babası Bend Or'un da kısrak baba hattının 4. Kuşakta Pantaloon'a uzanması ile Ormonde Pantaloon üzerine 5*4 akraba olmakta… St. Gatien 3. Annesi olarak karşımıza çıkan Sultan'ın torunu Anges isimli kısrak Ormonde'nin pedigrisinde ise 4. anne olarak karşımıza çıkmakta… Yarış yaşamı gibi başarılı bir hara hayatı olan Ormonde önce İngiltere'de aygırlık yapmış daha sonra da 12.000 sterline Arjantin'e, oradan da 30.000 sterline hara yaşantısının son durağı olan Amerika'ya gönderilmiş…  1895 yılında bir başka Macaroni torunu Sir Visto adını Derbi literatürüne geçirdi… Jokeyi Sam Loates idaresinde yarışı birinci tamamlayan safkan 2 dakika 43 saniye içinde fotoya uzandı… Sir Visto'nun baba hattı Matchem'ın Solon kolundan gelmekteydi… Annesi Vista 4-r kısrak familyası mensubu bir kısraktı… Macaroni'nin kızı çok verimli bir kısrak olup Sir Visto dışında Bona Vista, Velasquez gibi üst düzey başarılar elde etmiş iki safkanın daha annesi… Vista Byerley Türk soyunun önemli isimlerinden Pantaloon üzerine de 3*5 akraba bir isim aynı zamanda… Sir Visto'nun dördüncü annesi Lady Hawthorn da Byerley Türk soyunun önemli aygırlarından Windhound'un kızı… Yarış yaşamında 13 kez start alan Sir Visto 3 birincilik elde etti. Bu birincilikler içinde Derbi galibiyetinin yanında St. Leger birinciliği de mevcut… Yarış yaşamı ardından hara görevinde Sir Visto ağırlıklı olarak kızları ile gündeme geldi. Kayıtlardaki 4 oğlundan sadece Sir Toby erkek yavru veren isim oldu ve onun soyunu birkaç kuşak sürdürdü. Bir diğer oğlu Sir Knight gönderildiği Arjantin'de dişi yavruları ile pedigrilerdeki yerini aldı…

Byerley Türk'ün Amerika'da etkili olan kolu Glonce'den gelen Belmont galibi Hanover'in kızı Rhoda B'den, İngiltere'ye üst düzey iki yavru: Orby ve Rhodora…
1907 yılında Derbide zafere ulaşan isim Hanover'in torunu Orby'di… Orby'nin baba hattı Doncaster - Bend Or - Ormonde gibi üç nesil üst üste derbi zaferi yaşamış isimlerden geliyordu. Geleneği bozan Orby'nin babası Orme olmuştu. Üç nesil üst üste derbi galibiyeti yaşayıp da bunu dördüncü kuşağa aktaran bir soy günümüzde de henüz görülmedi… Buna en çok yaklaşan isimler belki de Doncaster ile başlayan Bend Or - Ormonde soyu idi. Çünkü seriyi bozan Orme de aslında çok başarılı bir yarış atıydı… Start aldığı 18 koşunun 14 tanesini kazanmış ve 3 tanesini de ikinci tamamlamış bir isimdi… Orby'nin baba hattı Eclipse'in Pot8os kolundan gelmekteydi. Bizim yazımızla ilgili kısmı ise onun annesi Rhoda B. ve annesinin babası Hanover'i içeriyor… Jokeyi John Reiff idaresinde Derbide zafere ulaşan Orby yarışı 2 dakika 44 saniye içinde tamamladı… Orby İrlanda pasaportlu bir isim ve aynı zamanda İngiltere Derbisi gibi İrlanda Derbisini de kazanmış başarılı bir yarış atı. Orby'nin annesi Rhoda B. Byerley Türk'ün Amerika'da varlığını sürdüren kolu Vandal'dan gelmekte. Hanover - Hindoo - Virjil vasıtasıyla Glencoe'nin oğlu Vandal'a uzanan baba hattı Amerika'da aygırlık yapan isimler. Bu isimler Amerika'da Kentucky Derbide ya kendileri ya da yavruları vasıtasıyla iz bırakmış safkanlar… Glencoe ile Amerika'ya uzanan Byerley Türk'ün bu soyu Hanover'in kızı ile yeniden Avrupa'ya hem de üst düzey bir başarı ile geri dönmüş oluyordu… Orby'nin annesi Rhoda B. 26 No'lu kısrak familyasına mensup bir isim. Harada dört farklı aygırdan verdiği 4 yavrusundan sadece Orby erkek. Dişi yavruları içinde Rhodora İngiltere 1000 Guineas galibi olarak dikkat çeken bir isim. Orby'nin annesi Rhoda B.'nin pedigrisinde dikkat çeken bir nokta ise Lexington'un annesi Âlice Carneal üzerine 5*5, Lexington'un da babası olan Byerley Türk soyunun ünlü ismi Boston üzerine 5*4 akraba oluşu…   

Loved One'ın nitelikli kızı Doris…
1911 yılında Sunstar jokeyi George Stern idaresinde Derbide zafere uzanan isim oldu… Lack B. Joel'in yetiştiricisi ve sahibi olduğu safkan 2.36.80'lik bitiriş derecesi ile koşuyu tamamladı… Sunstar yarış yaşamında toplam dokuz kez start aldı ve bu yarışların altı tanesini kazanma başarısı gösterdi… İki ve üç yaşlarında üçer koşu kazanan safkan bir kez ikinci, bir kez de üçüncü olmuştu. Sunstar, 2 yaşında Exeter Stakes, Hopeful Stakes ve iki yaşlı safkanlara mahsus International Stakes birinciliklerine, üç yaşında 2000 Guineas, Newmarket Stakes ve Derbi galibiyetlerini ekleyerek yarış yaşamını tamamladı… Sunstar 1912 yılında haraya alındı ve öldüğü 1926 yılına kadar da başarılı bir hara yaşamı oldu… Annesi Doris 5-i kısrak familyası mensubu bir kısrak Byerley Türk soyundan gelen Loved One'ın kızıydı… Doris babası Loved One vasıtasıyla Sea Saw'a oradan da Buccaneer vasıtasıyla Derbi galibi Wild Dayrell'e uzanan bir baba hattına sahipti. Herod'un High Flyer kolundan gelen bir baba hattına mensup olan Doris hara yaşamında 10 yavru verdi. Kısrağın bu yavrularından sahalara gelen sekiz tanesi yarış kazanmayı başarmış isimlerdi… 

Kır Le Sancy'nin kır torunu…
Derbi tarihinde dişi safkanların galibiyeti çok sık görülen bir olay değildir… Erkek taylar daha güçlü fizikleri ve uzayan mesafelerde gösterdikleri daha fazla dayanıklılık ile genelde dişilere üstünlük sağlarlar. Bu düşünceyi boşa çıkaran nadide kısraklar da zaman içinde kendini göstermişlerdir. İşte bu kısraklardan biri 1912 yılında Derbi galibiyetine imza atan Tagalie isimli kısrak… Annesi Tagale ve kısrak babası Le Sancy gibi kır bir safkan olan Tagalie, Derbide 2.38.80'lik bir derece ile zafere ulaşırken jokeyi John Reiff de ikinci Derbi zaferini yaşıyordu… Tagalie Derbiden önce 1000 Guineas'yi de kazanarak zaten kalitesini ortaya koymuştu… Ascot galibi babası Cyllene, Eclipse hattından gelen başarılı bir yarış atı ve aygırdı… Bunun yanında eşkâl ve don özelliklerini annesinden, dolayısıyla kısrak babası Le Sancy'den aldığı ortadaydı… Le Sancy yarış yaşamı uzun olmasına rağmen harada da başarılı bir grafik çizmiş bir safkan… Yarış yaşamında 43 kez start alan Le Sancy 27 kez kazanma başarısı göstermiş… Herod'un Woodpecker kolundan gelen Le Sancy'nin günümüze aygır soyu ulaşmamıştır. Fakat onun kısrak babası olarak başarısı tartışılmaz bir gerçektir… Le Sancy'nin soyundan gelen The Tetrarch'ın, Mümtaz Mahal isimli kızının Nasrullah, Mahmoud, Royal Charger, Abernant gibi isimlerin pedigrilerindeki önemi yadsınamaz… Tagalie'nin annesi Tagale 20-b kısrak familyası mensubu bir isim ve harada verdiği 5 yavrusu içinde en başarılısı kızı Tagalie… Tagalie Byerley Türk soyunun önemli isimlerinden biri olan, Derbi ve Ascot galibi Thormanby üzerine 5*4 akraba. Derbi galibi bu kısrağın dördüncü annesi Jenny Diver da Byerley Türk soyundan Buccaneer'in kızı…  Yarış yaşamından sonra harada üç yavru veren Tagalie'nin bu yavrularından Allenby isimli oğlu 1920 yılında 2000 Guineas'de ikincilik elde etmiştir…
   
Erhan Gökbayrak'ın Yazı Dizisi - 9